Saturday, Jul 21st

Last update02:43:24 PM GMT

Du Học Hay Không Du Học?

Giấc mơ của những thanh thiếu niên lớn lên ở trong nước vẫn là được đi du học ở mộ t nước Tây Phương tiên tiến, đặc biệt là Mỹ.

Điều đó dễ hiểu vì nước Mỹ rộng bao la và tài nguyên rất lớn, do đấy đã nảy sinh nhiều đại học tốt, dồi dào vì lắm thư viện, phòng thí nghiệm và biết bao cơ hội để thăng tiến. Nước Mỹ lại là nơi ai cũng có thể đi học. Từ những trường quận hạt, đến những đại học danh tiếng, già trẻ đều có thể đi học với học phí rất nhẹ. Cái bằng Mỹ vẫn là niềm hãnh diện cho một số người.

Trong chuyến về Việt Nam vừa rồi, tham quan tại chỗ tình hình giáo dục, chúng tôi nhận thấy một điều là đa số những người đi học đều tha thiết muốn đi du học. Các anh em đã hỏi tôi rất nhiều những câu hỏi thiết thực về vấn đề nền giáo dục tại Hoa Kỳ, thành thật, sau một thời gian dài gần 30 năm hoạt động trong ngành giáo dục, tôi nhận ra một điều là tôi chỉ là một người mù đi sờ voi, cho nên câu trả lời rất là khiếm khuyết. Trong những bài trước đây trên báo mạng Giờ Học Đường, chị Hạnh Duyên đã trình bày rất nhiều về khía cạnh học vấn trong nước, tôi xin sơ lược qua những hình thái căn bản của nền giáo dục Hoa Kỳ, mà vốn đã được trình bày qua một số loạt bài về những hệ thống giáo dục của Mỹ. Đành rằng nước Mỹ vẫn là nơi ưu tú để sinh viên, học sinh chọn đi du học, nhưng nếu không đi được thì sao? Đó có phải là mấu chốt của đời sống mình không?

Ở Mỹ không phải đại học nào cũng tốt. Có những đại học chỉ đào tạo Tiến Sĩ Giấy. Ở Mỹ hiện nay con số người Việt Nam đoạt được những bằng tiến sĩ này không phải là con số nhỏ. Qua Mỹ chừng vài tháng hay một năm đã có name card với tên là Nguyễn Văn Tèo  Ph.D.  Có thể Tèo không biết một chữ tiếng Anh nào ra hồn, nói thì Mỹ không hiểu, viết không ra câu ra kéo, nhưng đâu cần gì, miễn là có đại học cấp bằng có đóng triện son là đủ. Viết một bài luận văn (essay) đại khái, hay dịch ra một vài tiểu luận nho nhỏ, những người này sau khi đóng một số tiền khá bộn, cũng đã có bằng Tiến Sĩ. Vậy thì có nên chọn du học vào những trường này không? Nhất định là không. Những bác Tiến Sĩ này, hiện nay, vẫn là một trò cười trong giới kinh viện (academe), có thực học.

Những đại học có được tín dụng học đường (accreditation) của Hội Đại Học Hoa Kỳ cấp, việc du học sinh đến đây là một điều nên khuyến khích. Hãy đến những trường, mà sau khi tham khảo, biết chắc rằng trường là một nơi sẽ đào tạo những người hữu dụng. Có những trường chuyên môn và nổi tiếng về một ngành nghề, có trường thì tổng quát hơn nhưng vẫn là những trường uy tín. Du học sinh nên suy nghĩ kỹ để lựa chọn.

Nhưng không phải ai cũng có cơ hội đi du học. Trong hiện tình du học nước nhà, du học tự túc để rơi vào những tình trạng đem con bỏ chợ, hay vào những trường đại học vốn thu nhận sinh viên để lấy lợi nhuận. Trong trường hợp này GHĐ xin có ý kiến :

Nhân tài không nhất thiết đến từ trường ốc, mà đến từ cá nhân xuất sắc. Tôi còn nhớ, lúc còn nhỏ, tôi đã được nghe một người bạn học trường làng của tôi, chỉ dùng chiếc nón và sợi dây cao su, đã đánh được bài Hội Nghị Diên Hồng. Anh quả là thiên tài. Trong những học sinh Việt Nam hiện nay đang mài ghế trên mái trường trung học, có nhiều em là thiên tài đang ẩn nấp. Vì một lý do nào đó, em không được đi du học ở một trường đại học chuyên môn của em mơ ước, thật là đáng tiếc. Nhưng đó có phải là điều bận tâm quá hay không?

Qua quá trinh hoạt động giáo dục trong và ngoài nước gần 35 năm qua, tôi nhận thấy một điều : Trường ốc không phải là cứu cánh, mà chỉ là một phương tiện cho sự thành công. Sự thành công đến nơi con người đi học. Đành rằng chúng ta đến trường để nghe bài giảng và lấy chứng chỉ hay bằng cấp. Sự thành đạt sau cùng vẫn là nỗ lực riêng tư của người đi học, mà chúng tôi tạm gọi nôm na là tự học, và thực học. Những cung cấp giáo dục chung quanh như sách vở, internet, phòng thí nghiệm, hay ngay cả những kinh nghiệm trường đời sẽ là những yếu tố tích cực để tạo nên thành công. Việc học đến từ ta, từ những kinh nghiệm nghiên cứu riêng tư, hơn là trường ốc.

Nếu các bạn nhớ rằng những nhân vật lỗi lạc ngày nay đang nắm giữ những chức vụ lãnh đạo trong các ngành kỹ thuật high-tech, mà chúng tôi tạm dịch là kỹ thuật cao, nhiều người đã không có nổi bằng đại học 4 năm, nhưng dưới tay họ là cả ngàn nhân viên có bằng tiến sĩ, kỹ sư cao cấp. Nói như thế, để chúng ta thấy rằng, sự thành công đôi khi không đến từ trường ốc.

Việc du học là một điều tốt, nhưng nó không phải là cứu cánh. Trong một cuộc đời đi làm việc, sẽ có lúc những chuyên viên có cơ hội đi tu nghiệp dài hạn và ngắn hạn. Họ có thể dùng những kinh nghiệm đó để so sánh  những gì họ đã thu thập tại quê nhà hay ở nước người. GHĐ vẫn tin rằng, trong một tương lai gần, đất nước sẽ có những cơ sở giáo dục tối tân, hoàn chỉnh như những nước tiên tiến phương Tây, việc du học sẽ không phải là một vấn đề cần thiết nữa.

Hãy Tự Tin Nơi Mình Bằng Kinh Nghiệm Tự Học

Việc học hành dù là chuyên môn hay tổng quát tùy thuộc nơi người đi học. Nếu một du sinh đi học chỉ muốn một bằng cấp, điều đó quá dễ. Có bằng cấp mà thành công, đánh giá bằng lợi nhuận và những đóng góp cụ thể cho cộng đồng lại là một chuyện khác. Thực học vẫn nằm ở trong chính người đi học. Kinh nghiệm cho biết, những người đi học chỉ lấy bằng cấp mà thôi, sẽ là những người không đóng góp bao nhiêu cho cộng đồng xã hội. Khi ra đời làm việc họ vẫn thua thiệt hơn những người cùng có một bằng cấp tương tự nhưng vốn tự học ngoài trường lớp nhiều hơn, hay hoàn toàn tự học. Tự học là phương cách tuyệt hảo nhất để đào sâu nghiên cứu một đề tài, hay chuyên môn quan tâm. Chính sự thấu đáo của một ngành nghề chuyên môn sẽ giúp người đi học thành công. “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, người xưa đã nói thế.

Hãy Nhìn Gương Nhật Bản – Đại Hàn

GHĐ trong những lần tham quan các đại học rất hiếm thấy sinh viên Nhật Bản hay Đại Hàn qua đây du học. Có thể những cơ sở giáo dục hai nước này đã hoàn chỉnh, việc du học không cần thiết nữa. Một mở ngoặc về đàn ông Đại Hàn – bạn rất khó thấy đàn ông Đại Hàn đi làm công ở Mỹ - phần lớn họ là chủ những tiệm chạp phô, dù lớn hay nhỏ, nhưng rất hiếm thấy đàn ông Đại Hàn làm công trong các hãng xưởng; tôi có cảm tưởng là họ rất tự hào về bản thân mình, và làm việc dưới quyền một người đàn ông khác không phải là Đại Hàn…còn khuya. Đúng hay sai, GHĐ không dám quyết đoán, nhưng sự thành công vượt bực của Nam Hàn về mặt kỹ thuật và kinh tế, có thể đây là câu trả lời cho văn hóa “Đàn ông độc lập” của dân tộc này. Riêng Nhật Bản, bạn có thể vào một hàng quán rẻ tiền, thực khách vẫn thấy những cô cậu thanh niên Nhật Bản đến xin tiền, nói rằng họ làm cái này cái kia cho cộng đồng Việt Nam, hay cộng đồng những người tàn tật, hay nói vài câu tiếng Việt, để xin tiền, tôi không nghĩ là họ muốn kiếm tiền. Vào những năm 70’s, rất nhiều thanh niên thanh nữ Nhật Bản ở tuổi 20 đã đến những trại tỵ nạn của người Việt khắp vùng Đông Nam Á, để làm công việc đổ cầu tiêu cho những người Việt tỵ nạn. Nhìn họ chân lấm tay bùn với “phân” của người Việt, tôi vô cùng cảm phục. Công việc đó của người Việt, nhưng người Việt không làm, để thanh niên thanh nữ Nhật Bản làm. Tôi tự hỏi, những thanh niên thanh nữ này muốn gì đây khi làm công việc không mấy sạch sẽ ấy? Tôi chắc họ muốn thật tình giúp người khác, thiện nguyện, hay đi tìm những công việc hữu ích cho resume chính trị của mình (?), dù gì đi nữa, điều đó cũng là điều khiến chúng ta suy nghĩ.

Việc Học Đi Đôi Với Phục Vụ Cộng Đồng

Tu thân tề gia….Câu nói đó của một nền văn hóa dài dằng dặc của Trung Quốc không phải là điều chúng ta có thể bỏ qua. Việc đóng góp vào cộng đồng sinh sống vẫn là nhiệm vụ của người đi học sau khi đã chu toàn nhiệm vụ bản thân. Việc học hành tới nơi tới chốn bằng cách trau mình vẫn là nhiệm vụ tiên quyết của người đi học. Nhìn chung quanh, chúng ta có biết bao nhiêu là điều ưu đãi của nền văn minh mới, chúng ta có thư viện, sách vở, vi tính vốn chỉ là cái click trên ngón tay, và một ý chí cương quyết sở cầu đạt đến cùng đích của học vấn. Ở đâu cũng là học. Việc thành công hay không đến tự nơi mình.

Bài viết này không phải để an ủi những em không có điều kiện đi du học, nhất là các em học hành xuất sắc. Bài viết này nhằm khuyến khích các em dù trong hoàn cảnh nào, cũng có thể vươn lên, khắc phục mọi khó khăn…hữu chí cánh thành.


Nhị Hoàng


Oxford University

Harvard University

Cambridge University

Stanford University

Princeton University