Friday, Jan 19th

Last update03:43:24 PM GMT

Tổ Chức Giáo Dục Của Nhật Bản

Sự phát triển về kinh tế của Nhật Bản đã khiến nhiều quốc gia thán phục và tìm hiểu. Giờ Học Đường hôm nay tập chú vào tổ chức giáo dục của Nhật Bản để xem Nhật Bản đã tổ chức nền giáo dục đó như thế nào. Ước mong của chúng tôi là các nhà giáo dục Việt Năm sẽ mạnh dạn nhìn vào những cái hay cái đẹp của nước người (cái dở bỏ qua một bên) để áp dụng và cải tiến cho những vấn đề giáo dục của nước nhà.

Tại Nhật Bản, nền giáo dục cưỡng bức (compulsory) bắt đầu từ bậc tiểu học và lên đến trung học cấp thấp. Khoảng 98% học sinh trung học đệ nhất cấp sẽ lên học trung học đệ nhị cấp, và giai đoạn này học sinh đi học là tự nguyện. Mặc dù vậy hệ thống trường tư rất phổ biến ở mức trung học đệ nhị cấp và đại học. Hệ thống giáo dục của Nhật Bản tập chú vào việc hồi sinh kinh tế sau đệ nhị thế chiến và sự nhanh chóng phát triển kinh tế.

 

Nhật Bản sau Thế Chiến Thứ Hai bị quân đội Hoa Kỳ chiếm đóng. Những đạo luật về giáo dục được thi hành dưới sự giám sát của Hoa Kỳ. Theo những đạo luật (mà ngày nay vẫn còn hiệu lực) thì hệ thống tiểu học là 6 năm, 3 năm trung học đệ nhất cấp (cơ sở) và 3 năm trung học đệ nhị cấp (phổ thông). Đại học sẽ là 2 năm hoặc 4 năm.

Nền giáo dục Nhật Bản có thể bắt đầu từ mẫu giáo vào những trung tâm trông coi trẻ (day-care centers), nơi đây thâu nhận các trẻ nhỏ từ 1 tuổi đến 5 tuổi và những chương trình này cũng khá giống chương trình giáo dục dành cho mẫu giáo. Mặc dầu vậy, chương trình học có thể là rất chặt chẽ về tổ chức hoặc tương đối lỏng lẻo để cho con em phát triển trí tuệ của mình. Các học sinh muốn vào các trường tư đều phải đi qua một kỳ thi nhập học để tuyển lựa. Nhiều trường tư tại Nhật có những chương trình 6 năm gộp cả trung học cơ sở và phổ thông làm một. Những trường tư đặc biệt khác đưa ra chương trình 5 năm gộp hai hệ trung học phổ thông và 2 năm cao đẳng làm một. Có hai hệ đại học ở Nhật là hệ 2 năm và hệ 4 năm. Một niên học gồm có 3 học kỳ: học kỳ mùa hè, mùa đông và mùa xuân.

Nhật Bản hiện nay có tất cả 23,633 trường tiểu học, 11,134 trường trung học cơ sở, 5,450 trường trung học phổ thông, 995 trường dành cho những người tàn tật, 702 trường đại học, 525 trường cao đẳng, và 14,174 lớp mẫu giáo. Số lượng học sinh đi học giáo dục cưỡng bách là 99.98%. Trung bình mỗi lớp gồm cá 30 - 40 học sinh, mặc dầu con số trung bình trên quốc gia giảm xuống 28.4% học sinh cho mỗi lớp. 70% các giáo viên dạy tất cả các môn vì giáo viên chuyên ngành khá hiếm ở bậc tiểu học.

Việc chọn lựa trường học cho con cái tùy kinh tế gia đình. Lý do chung mà phụ huynh muốn gởi con em đến trường tư thục là họ muốn cho con mình có một mức độ giáo dục cao hơn. Phụ huynh gởi con em đi trường công thường để ý đến những yếu tố như là vị trí, danh tiếng trường học. Đa số các phụ huynh đều quan tâm đến những trường ít có bạo động hay tỉ số học sinh bỏ học đi chơi lang thang thấp.

 

Bậc Tiểu Học

Chương trình học bậc tiểu học bao gồm Nhật Ngữ, khoa học xã hội, toán, khoa học, âm nhạc, nghệ thuật, thủ công, thể dục và kinh tế gia đình. Vào ở giai đoạn này, việc giáo dục được nhấn mạnh trên âm nhạc, nghệ thuật và thể dục.

Kể từ năm 1959, học sinh tiểu học mỗi tuần một lần được học về đạo đức công dân. Tuy nhiên, môn học này cùng các môn khác dạy con em trở thành con người toàn diện. Thông thường những bài học về đạo đức công dân được thể hiện qua những công việc hằng ngày và những hoạt động trong lớp, trong trường chẳng hạn như chùi quét lớp học và những hoạt động trong giờ ăn trưa.

 

Bậc Trung Học Cơ Sở và Trung Học Phổ Thông

Chương trình học của trung học cơ sở (đệ nhất cấp) bao gồm Nhật ngữ, toán, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, Anh ngữ, âm nhạc, nghệ thuật, thể dục, du khảo, những giờ sinh hoạt với cô thầy chủ nhiệm hay là câu lạc bộ, hội hè. Các học sinh cấp này được các giáo viên chuyên ngành giảng dạy. Mức độ học sẽ rất nhanh và việc giảng dạy tùy thuộc vào sách giáo khoa vì các giáo viên sẽ phải giảng dạy đầy đủ các chương sách để chuẩn bị cho các học sinh thi vào trường trung học.

Các trường trung học giảng dạy những chương trình học đa dạng, nội dung các chương trình học có thể là đại cương hay rất chuyên ngành tùy thuộc loại trường trung học phổ thông nào.

Trường trung học có thể được xếp theo các loại như sau:

- Các trường dành cho những học sinh xuất sắc nhất (elite) chỉ thu nhận các học sinh đứng đầu trong các trường trung học cơ sở (đệ nhất cấp) và giáo dục để đưa các học sinh đến các trường hàng đầu của quốc gia.

- Những trường trung học phổ thông không thuộc dạng đứng đầu vẫn trì chí sửa soạn cho các học sinh mình vào những đại học tuy kém nổi tiếng, nhưng thực tế là gởi đại đa số học sinh mình đến những trường tư chuyên biệt (senshuugakko) dạy về tài chánh ngân hàng, ngoại ngữ và vi tính. Những trường này vẫn dạy các chương trình trung học

- Những trường phổ thông dạy nghề, dạy những chương trình về thương mại, các môn học kỹ thuật, nông nghiệp, kinh tế gia đình, điều dưỡng và ngư nghiệp. Từ những trường này có khoảng 60% trở thành công nhân làm việc toàn thời gian.

- Những trường học qua mạng hay thư tín cung cấp một chương trình tương đối dễ dàng uyển chuyển cho khoảng 1.6% học sinh vốn không có cơ hội đi học thường xuyên và toàn thời gian vì nhiều lý do khác nhau.

- Các trường trung học ban đêm: trước đây nhằm cung cấp các chương trình học cho những học sinh nghèo hiếu học, nhưng dần đã trở thành những trường dành cho học sinh vốn thường không chăm chỉ, và không có động lực mạnh để thăng tiến cho đời sống mình.

 

Trong những năm gần đây, bạo động, trốn học, những vấn đề thiếu đức hạnh và ngay cả giết người cũng đã xảy đến trong các trường trung học Nhật Bản mà chỉ trong những thập niên trước không hề nghe thấy. Nói chung, trường học là nơi mà học sinh thích thú vui học và trau dồi trí dục. Vấn đề cạnh tranh học hỏi để được vào những trường cơ sở tốt đã khiến các học sinh tiểu học, trung học và sau này ở cấp đại học đã phải đi học những lớp luyện thi để hi vọng được đạt điểm cao trong những kỳ thi tuyển gắt gao cũng như những cuộc phỏng vấn khó khăn.

Để được có một chỗ đứng trong các trường mình lựa chọn, nhiều học sinh đã phải tham gia những trường sau giờ học  (juku ha gakken) hoặc những trường chuẩn bị cho các học sinh do tư nhân điều hành (yobiko)

 

Bậc Đại Học

Đại học Nhật Bản trong những năm qua giảm dần số sinh viên, và các đại học đang cố gắng hết sức để lưu giữ sinh viên và mở cửa cho sinh viên nước ngoài. Ngày nay đại học Nhật đã đến tầm tay với của nhiều học sinh, nhưng chất lượng của các đại học hiện nay cần phải xét lại mặc dù đã có rất nhiều cải tổ được đem ra thực hành. Cuộc “chiến tranh” để được vào những đại học hàng đầu vẫn còn khốc liệt, cuộc chạy đua để được vào những đại học danh tiếng, hơn là chính người sinh viên thực học dù không đến từ một trường đại học đứng đầu, vẫn là một điều mà ngày nay các nhà nghiên cứu suy nghĩ. Mặc dù có những cải tổ khá sâu rộng để đề cao chất lượng giáo dục của cá nhân hơn là xuất thân từ tên trường nổi tiếng, nhưng hiện nay sinh viên vẫn dốc sức chen chân vào những đại học hàng đầu (gakureki). Do đó nền giáo dục cấp cao của Nhật Bản luôn luôn phải ở trong tư thế cần cải tổ.

Đại học Nhật Bản bắt đầu vào tháng Tư và gồm hai học kỳ tam cá nguyệt. Những bằng cấp cơ bản tổng quát là 4 năm, đây là nét tương đồng với hệ thống đại học Hoa Kỳ. Sinh viên sẽ theo học những lớp có giáo sư thuyết giảng và học nhóm. Sau bằng 4 năm, sinh viên sẽ học thêm hai năm để lấy bằng thạc sĩ (Master), là kết quả của những lớp học từ bài giảng và nghiên cứu. Sau đó, sinh viên có thể học thêm 3 năm (phần lớn là nghiên cứu, khám phá) để lấy bằng tiến sĩ (doctorate) ở những đại học nào có chương trình này.

Giờ Học Đường rất ước mong những anh em sinh viên đã từng đi học Nhật Bản đóng góp vào trang web này để sinh viên và phụ huynh Việt Nam có cái nhìn rộng rãi hơn về một nước Á Châu đã có những thành quả to lớn về kinh tế, và kỹ nghệ. Trong ý hướng xây dựng, chúng tôi gởi đến quí độc giả bài viết này, trong tinh thần xây dựng, chúng ta sẽ lấy cái hay của người để tìm hiểu, và chắc chắn sẽ loại bỏ những gì mà chúng ta tin rằng không phải là đặc thù văn hóa của mình.


Oxford University

Harvard University

Cambridge University

Stanford University

Princeton University