Friday, Dec 15th

Last update03:43:24 PM GMT

Planet Earth: Địa Cầu

Từ lâu, có lẽ chúng ta đã luôn nghĩ rằng mặt đất bên dưới chúng ta là thứ vững chắc và bất biến nhất, nó là nền tảng cho những thành phố và cả một hệ sinh thái mà con người tồn tại trong đó. Thế nhưng, trên thực tế, Địa Cầu nơi chúng ta sống lại có một chu trình chuyển động không hề dễ chịu trong vũ trụ vô tận và khắc nghiệt xung quanh nó – nơi mà nó có thể được ví như một trái bông vụ đang xoay quanh một lò phản ứng hạt nhân gọi là Mặt Trời. Quả thực, Địa Cầu của chúng ta là một vật thể thiên biến vạn hóa, linh động và tồn tại sự sống.

Bề mặt đá vững chãi của Trái Đất thực ra không vững như chúng ta nghĩ. Trái lại, nó bị chia cắt ra thành nhiều “tấm ván” (hay mảng lục địa) bất thường và di chuyển chậm chạp. Những trận động đất làm rung chuyển các thành phố hay sự hoạt động của núi lửa là những nhân tố tạo nên những chuyển động vĩ đại của các đại lục và mặt đất bên dưới chúng ta. Và, ở bên trên, Địa Cầu hứng chịu những tác động của bức xạ và những nguyên tố hạt của vũ trụ. Dù vậy, ở giữa những thứ đáng sợ nêu trên, là một bầu khí quyển thân thiện, những đại dương mênh mông đến tận chân trời, và một nhiệt độ lý tưởng cho sự sống phát triển.

Từ vũ trụ nhìn xuống, Hành Tinh xanh của chúng ta hiện ra thật khác biệt. Sự kết hợp hoàn hảo của khí quyển – nơi tồn tại khí oxy tự do và những nguyên tố gas như methane – tạo nên một môi trường tuyệt vời để duy trì sự sống. Từ trên cao, chúng ta (hay một sinh vật nào đó trong vũ trụ) có thể thấy được màu xanh nguyên tố của diệp lục – thứ tồn tại trong cây cỏ hay trên mặt biển để hấp thụ ánh sáng. Và, các dải sóng radio của chúng ta cũng có thể chứng minh với vũ trụ rằng trên hành tinh này, ít nhất, tồn tại một nền văn minh kha khá.

Sự sống thay đổi Địa Cầu, và Địa Cầu cũng luôn tiếp tục hỗ trợ sự sống. Phía sâu dưới lòng đất của hành tinh này là những quặng, mỏ, đá quý và cả những kim loại đắt giá như kim cương. Và, chúng ta – con người – đã dùng năng lượng của mẹ thiên nhiên dưới dạng than và dầu để tạo nên một tuyệt tác – nền văn minh của nhân loại – thể hiện từ những cuốn sách đến xe cộ và máy tính.

 

Địa Cầu và Thái Dương Hệ

Khi vũ trụ khởi nguyên vào khoảng 12 tỷ năm trước, những nguyên tố đầu tiên được tạo thành là Hydrogen và Helium. Những phản ứng hạt nhân của thời sơ khai của các hành tinh tạo nên những nguyên tố khác và bắn chúng vào vũ trụ dưới dạng những đám mây bụi đầy khí gas.

5 tỷ năm trước, một đám mây bụi trong số đó bắt đầu kết hợp lại – một quả cầu khí gas và bụi bắt đầu thành hình từ trong tâm, và trọng lực tiếp tục nén quả cầu này đến khi nó đủ nóng để trở thành một ngôi sao – Mặt Trời.

 

Nguồn Gốc của Địa Cầu

Bức xạ của vầng Thái Dương trẻ tuổi thổi bay phần lớn những đám bụi còn lại từ đám mây khổng lồ trước đó, những phần còn lại của nó tiếp tục tạo nên một cái đĩa bụi xung quanh Mặt Trời. Sau một thời gian, những hạt bụi kết hợp với nhau tạo thành những thiên thể đá. Những thiên thể này va chạm với nhau liên tục, đôi khi chúng lại kết hợp với nhau. Và, dần dần, cái đĩa bụi ban đầu chuyển mình thành một số những hành tinh, một trong số đó sẽ trở thành Trái Đất của chúng ta sau này.

Lực hấp dẫn của bề mặt Địa Cầu ngày một lớn khi nó tiếp tục hấp thụ những mảnh vụn xung quanh. Chính nguồn lực này đã đẩy những đám bụi thành một khối cầu và nén nó đến khi nó bắt đầu chảy. Một cái lõi dày đặc bắt đầu thành hình từ kim loại nóng chảy, được bao bọc bởi những lớp phủ nóng chảy của đá silicat. Núi lửa và sự va chạm của các đại lục giúp tạo nên những hình dạng đầu tiên trên bề mặt Địa Cầu. Rồi đến khi hành tinh của chúng ta đã gần hoàn thành, một thiên thể với kích thước gần bằng sao Hỏa đã va chạm với nó, xung động khủng khiếp này thổi tung một lượng lớn đất đá vào quỹ đạo của Địa Cầu – đám bụi này dần tập trung lại và tạo nên Mặt Trăng.

 

Những Hành Tinh Khác

Sao Thủy (Mercury) là hành tinh gần nhất với Mặt Trời. Nó sở hữu một bề mặt đá hoang vu và gần như không có bầu khí quyển. Tiếp theo là Sao Kim (Venus), Trái Đất (Earth) và Sao Hỏa (Mars). Sao Kim có kích thước gần như tương đương với Trái Đất, trong khi Sao Hỏa có vẻ nhỏ hơn một chút. Khí carbon dioxide trong bầu khí quyển của Sao Kim rất lớn dẫn đến một hiệu ứng nhà kính làm bốc hơi hết thảy nước trên hành tinh. Còn với Sao Hỏa, nước đóng băng hoặc bay ra ngoài vũ trụ, để lại một bề mặt đầy rẫy những sa mạc khô cằn. Do vậy, nếu sự sống bắt nguồn trên Sao Hỏa hay Sao Kim, nó cũng không có đủ điều kiện để phát triển mạnh. Còn trên Trái Đất, rong biển hấp thụ khí carbon dioxide từ bầu khí quyển – điều này giúp cho khí hậu cân bằng và sản sinh ra khí oxy. Sau Sao Hỏa là Sao Mộc (Jupiter), Sao Thổ (Saturn), sao Thiên Vương (Uranus) và sao Hải Vương (Neptune) – những khối khí gas khổng lồ. Và ở rìa của Thái Dương Hệ là Sao Diêm Vương (Pluto) – một quả cầu băng giá lạnh lẽo – từ năm 2006 nó không còn được coi là một hành tinh do kích thước quá nhỏ và không hội đủ những điều kiện cần thiêt của một hành tinh (planet).


Oxford University

Harvard University

Cambridge University

Stanford University

Princeton University